Jakie funkcje pełnią emulgatory w kosmetykach?
Od współczesnych kosmetyków oczekujemy nie tylko skutecznego działania, lecz także wygodnego i przyjemnego korzystania z nich. Z tego względu dostępne w drogeriach produkty pielęgnacyjne odznaczają się estetycznym wyglądem, pięknym zapachem i przyjemną dla zmysłów konsystencją. Emulgatory są substancjami, których zadaniem jest stabilizacja emulsji. W produktach kosmetycznych często niezbędne jest połączenie dwóch substancji, które w naturalnych warunkach nie mieszają się. Przykładami takich mieszanin są woda w oleju lub olej w wodzie. Dzięki zastosowaniu emulgatora mieszanina uzyskuje odpowiednią strukturę i nie rozwarstwia się. Ze względu na to, że emulgatory często nie posiadają osobnych walorów pielęgnacyjnych a ich zadanie polega przede wszystkim na zapewnieniu odpowiedniej postaci kosmetykom można rozważać czy rzeczywiście są do nich niezbędnym dodatkiem. Przedstawiamy najważniejsze informacje na temat tych powszechnie stosowanych w produktach pielęgnacyjnych składników.
Jakie cechy powinien mieć dobry emulgator?
Istnieje kilka cech, jakimi powinien charakteryzować się dobry emulgator. Przede wszystkim nie może to być substancja toksyczna, ani reaktywna ze składnikami mieszaniny. Musi skutecznie obniżać napięcie powierzchniowe na granicy faz i prowadzić do dobrego rozproszenia i rozdrobnienia cząstek zawiesiny w fazie rozpraszającej. Powinien zapobiegać zjawisku inwersji oraz zapewnić emulsji właściwą lepkość i konsystencję. Istotną funkcją emulgatora i celem, dla którego dodaje się go do kosmetyków jest zapewnienie stabilności emulsji w okresie przydatności produktu kosmetycznego do użycia.
Rodzaje emulgatorów stosowanych w kosmetykach
Emulgatory można podzielić ze względu na sposób ich oddziaływania na jonowe, niejonowe i nie będące substancjami powierzchniowo czynnymi (tzw. pseudoemulgatory np. kaolin, stearyniany, bentonit). Emulgatory jonowe mogą posiadać ładunek dodatni lub ujemny. Do grupy substancji o ujemnym ładunku należą mydła czy estry wyższych alkoholi i kwasów tłuszczowych, które w emulsjach typu olej – woda tworzą obfitą pianę. Emulgatory o ładunku dodatnim nie mają właściwości spieniających i często pełnią funkcję antystatyczną w produktach do pielęgnacji włosów. Do emulgatorów niejonowych należą np. wyższe alkohole, lanolina, estry poligliceroli, lub proteiny. Substancje emulgujące mogą pochodzić ze źródeł naturalnych lub być substancjami syntetycznymi. Niektóre z syntetycznych związków powierzchniowo czynnych stosowanych w przemyśle kosmetycznym mogą niekorzystnie wpływać na skórę i wywoływać jej podrażnienie oraz reakcje alergiczne. Naturalne emulgatory często posiadają dodatkowe walory pielęgnacyjne i ułatwiają przenikanie aktywnych składników kosmetyków w głąb skóry.
https://esent.pl/CocoGlucoside500
Naturalne emulgatory przyjazne dla skóry
Wymagania stawiane kosmetykom rosną. Coraz większa liczba konsumentów świadomie poszukuje produktów pozyskiwanych z natury. Często istotną kwestią jest także potwierdzone certyfikatami ekologiczne pochodzenie. Bez wątpienia naturalne emulgatory są znacznie bardziej przyjazne dla zdrowia niż syntetyki. Wybierając produkty pielęgnacyjne warto zwracać uwagę na ich skład. Do substancji, które mogą mieć szkodliwy wpływ na ludzki organizm należy przede wszystkim glikol polietylenowy (PEG) i jego pochodne. W kosmetykach naturalnych tego rodzaju związki nie powinny w ogóle się znajdować. Innymi przykładami syntetycznych emulgatorów, których lepiej unikać w składach kosmetyków są m.in.: PEO, DEA, TEA. Sztuczne związki chemiczne skutecznie można zastąpić naturalnymi substancjami emulgującymi, takimi jak: lanolina, wosk pszczeli, poliglukozyd kwasów oleju kokosowego czy pozyskiwany m.in. z oliwek preparat znany pod nazwą Olivem 1000. Naturalne, przyjazne dla organizmu emulgatory mogą z powodzeniem być stosowane w domowej produkcji kosmetyków.
https://esent.pl/pl/p/OLIVEM-1000-emulgator-25-g./199
Emulgator a rodzaj emulsji kosmetycznej
W recepturach kosmetycznych znaczenie ma nie tylko sam wybór emulgatora, ale również rodzaj emulsji, którą chcemy uzyskać. Najczęściej spotyka się układy typu olej w wodzie, oznaczane jako O/W, oraz woda w oleju, czyli W/O. Pierwszy z nich daje zwykle lżejsze produkty, takie jak mleczka, lekkie kremy czy balsamy. Emulsje W/O mają zazwyczaj bardziej otulającą strukturę i mogą pozostawiać na skórze wyraźniejszy film. Odpowiednio dobrany emulgator pomaga uzyskać stabilną strukturę zgodną z założeniami receptury. W praktyce recepturant bierze pod uwagę również proporcje fazy wodnej i olejowej oraz właściwości pozostałych składników. Właśnie dlatego ten sam emulgator nie zawsze sprawdzi się w każdej recepturze kosmetycznej.
Dlaczego proporcje składników mają tak duże znaczenie?
W przypadku emulsji kosmetycznej nawet niewielka zmiana proporcji poszczególnych składników może wpłynąć na jej końcową konsystencję. Znaczenie ma przede wszystkim stosunek fazy wodnej do olejowej oraz ilość zastosowanej substancji emulgującej. Zbyt mała ilość emulgatora może nie zapewnić odpowiedniej stabilności całego układu. Z kolei jego nadmiar nie musi automatycznie oznaczać lepszego produktu i może zmienić sposób rozprowadzania kosmetyku na skórze. W recepturach trzeba również uwzględnić obecność zagęstników, alkoholi tłuszczowych, olejów oraz innych substancji wpływających na strukturę. Każdy z tych elementów może zmienić zachowanie gotowej emulsji. Opracowanie receptury jest więc bardziej kwestią precyzyjnego dopasowania składników niż prostego dodania określonej ilości emulgatora.
Jak powstaje emulsja kosmetyczna?
Przygotowanie emulsji wymaga połączenia składników należących do dwóch różnych faz. W zależności od receptury osobno przygotowuje się fazę wodną oraz olejową, a następnie łączy je w odpowiednich warunkach. Istotną rolę odgrywa temperatura, ponieważ poszczególne surowce muszą znaleźć się w stanie umożliwiającym ich prawidłowe połączenie. Podczas mieszania krople jednej fazy zostają rozproszone w drugiej, tworząc charakterystyczną strukturę emulsji. Proces ten może wymagać zastosowania odpowiedniego mieszadła lub homogenizatora, szczególnie przy większej skali produkcji. Po uzyskaniu właściwej konsystencji kosmetyk jest stopniowo schładzany, a składniki wrażliwe na temperaturę dodaje się na odpowiednim etapie. Kolejne czynności zależą już od konkretnej receptury i właściwości wykorzystanych surowców.
Co oznacza wartość HLB?
Przy wyborze emulgatora można spotkać się z pojęciem HLB, czyli równowagi hydrofilowo-lipofilowej. Jest to parametr pomagający określić, w jakim stopniu dana substancja wykazuje powinowactwo do wody lub fazy olejowej. Informacja ta jest przydatna podczas dobierania emulgatora do konkretnego rodzaju emulsji. W uproszczeniu można przyjąć, że substancje o wyższym HLB są bardziej związane z fazą wodną, natomiast niższe wartości wskazują na większe powinowactwo do składników tłuszczowych. W praktyce nie wystarczy jednak spojrzeć na samą liczbę i na tej podstawie wybrać surowiec. Pod uwagę bierze się również właściwości olejów oraz pozostałych komponentów receptury. HLB jest więc jednym z narzędzi wykorzystywanych podczas projektowania kosmetyku, a nie uniwersalnym przepisem na każdą emulsję.
Emulgatory a konsystencja kremu
To, jak krem zachowuje się podczas nakładania, jest rezultatem współdziałania wielu składników receptury. Emulgator ma tutaj swoje znaczenie, ale nie jest jedynym elementem odpowiadającym za końcową strukturę produktu. Na gęstość i sposób rozprowadzania wpływają między innymi oleje, masła, alkohole tłuszczowe oraz substancje zagęszczające. Ten sam rodzaj emulgatora może więc znaleźć się w recepturach dających zupełnie inne odczucia podczas aplikacji. Jeden krem może szybko się rozprowadzać i pozostawiać lekkie wykończenie, a drugi będzie bardziej treściwy i otulający. Różnica wynika z całej kompozycji, a nie z pojedynczego składnika. Przy tworzeniu kosmetyku warto zwracać uwagę zarówno na stabilność emulsji, jak i na komfort korzystania z gotowego produktu.
Emulgatory w kosmetykach robionych w domu
Samodzielne przygotowywanie kremów i balsamów może być ciekawym sposobem na poznanie podstaw formulacji kosmetycznych. Warto jednak pamiętać, że domowa receptura wymaga takiej samej uwagi przy odmierzaniu składników jak przepis kulinarny. Szczególne znaczenie ma higiena pracy, ponieważ do gotowego produktu mogą przedostać się mikroorganizmy. W przypadku kosmetyków zawierających wodę istotna jest również kwestia ochrony mikrobiologicznej i odpowiedniego systemu konserwującego. Sam emulgator nie zapewnia trwałości mikrobiologicznej kremu ani balsamu. Gotowy produkt należy przechowywać zgodnie z zaleceniami dotyczącymi wykorzystanych surowców i obserwować jego wygląd, zapach oraz konsystencję. Przy bardziej złożonych recepturach warto korzystać ze sprawdzonych receptur i zaleceń producentów surowców, zamiast przypadkowo łączyć składniki metodą prób i błędów.